Wzory olejowania w bowlingu: poradnik dla początkujących

Czym jest wzór olejowania w bowlingu?

Każdy tor bowlingowy przed grą pokrywa się cienką warstwą oleju. To, ile oleju się nakłada, gdzie się znajduje i jak daleko sięga w głąb toru, nazywa się wzorem olejowania. Od niego zależy zachowanie kuli i to on wyjaśnia, dlaczego ten sam rzut na jednym torze trafia w kieszeń, a na innym ją mija.

Ten poradnik o wzorach olejowania dla początkujących wyjaśnia, jak działa olej, czym wzór domowy różni się od sportowego, które liczby na karcie wzoru mają znaczenie i jak tor zmienia się w trakcie gry.

Dlaczego tory się olejuje

Olej chroni powierzchnię toru przed uderzeniami i tarciem kuli. Wyznacza też poziom trudności: tam, gdzie jest olej, kula się ślizga; tam, gdzie tor jest suchy, łapie przyczepność i skręca. Oleje do torów to głównie olej mineralny z dodatkami.

Poślizg, skręt i toczenie: jak olej kształtuje tor ruchu kuli

Kula rzucona z rotacją przechodzi w drodze do kręgli przez trzy fazy:

• Poślizg (skid): W naoliwionej przedniej części toru tarcie jest niewielkie. Kula się ślizga i biegnie głównie w kierunku, w którym została wypuszczona.
• Skręt (hook): Gdy kula dociera do suchszej części toru, tarcie rośnie i kula najmocniej zmienia kierunek. Punkt, w którym zaczyna skręcać, nazywa się breakpointem.
• Toczenie (roll): Kula ma pełną przyczepność i toczy się w stronę kręgli.

Jeśli kula skręci za wcześnie, zwykle przechodzi przez kręgiel czołowy na drugą stronę. Jeśli skręci za późno, dociera do kręgli pod zbyt małym kątem.

Wzór domowy i wzór sportowy

Wzór domowy (Typical House Shot, THS). Tak olejuje większość kręgielni na grę rekreacyjną i wiele wieczorów ligowych. Na środku toru jest więcej oleju, a na zewnętrznych deskach mniej. Kula rzucona nieco za bardzo do środka dłużej pozostaje w oleju; kula rzucona nieco za bardzo na zewnątrz szybciej trafia na tarcie i skręca z powrotem. Taki kształt pomaga kierować kulę w stronę kieszeni.

Wzór sportowy. Stosowany na turniejach i w zawodowych cyklach rozgrywek. Olej jest rozłożony równomierniej na całej szerokości toru, więc wzór mniej pomaga, a precyzja liczy się bardziej.

Liczby na karcie wzoru

Długość wzoru

Długość wzoru to odległość od linii faulu do miejsca, w którym kończy się olej. Wzór 39-stopowy ma na przykład olej tylko na pierwszych 39 z 60 stóp dzielących linię faulu od kręgla czołowego. Na krótszym wzorze kula wcześniej trafia na suchy tor i zwykle wcześniej skręca. Na dłuższym ślizga się dalej i ma mniej miejsca na skręt.

Ilość oleju

Ilość oleju to całkowita nałożona ilość, mierzona w mililitrach. Typowe wzory domowe to mniej więcej 18–25 ml; wzory sportowe mieszczą się w przedziale około 15–30 ml, zależnie od długości i złożoności.

Proporcja (ratio)

Proporcja porównuje ilość oleju na środku toru z ilością na zewnątrz. Wzory domowe mają często proporcję powyżej 10 do 1, co czyni je wyrozumiałymi dla błędów. Wzory sportowe są ograniczone do 3 do 1 lub mniej.

Jak tor zmienia się w trakcie gry

Olej nie zostaje tam, gdzie nałożyła go maszyna. Dwa zjawiska zmieniają tor podczas gry:

• Zużycie oleju (breakdown): Każda kula zbiera trochę oleju z linii, po której się toczy. Ta część toru stawia kolejnym kulom większy opór.
• Przenoszenie oleju (carry-down): Kule zbierają olej i przenoszą go na zwykle suchy tylny odcinek toru, gdzie kolejne kule ślizgają się dalej.

Gdy tor się zmienia, trzeba się dostosować. Podstawowa zasada ze szkolenia USBC: przesunąć się w kierunku chybienia i zachować ten sam cel. Przy większych zmianach przesunąć stopy o dwie deski, a cel o jedną deskę w tym samym kierunku.

Wzory olejowania a sprzęt

Kule do bowlingu reagują różnie w zależności od powłoki (coverstock) i rdzenia. Dlatego doświadczeni gracze często mają ze sobą więcej niż jedną kulę i wybierają ją w zależności od warunków na torze. Różnice wyjaśnia nasz artykuł o rodzajach powłok.

Znaczenie mają też buty. Każda korekta zakłada, że rozbieg i ślizg pozostają takie same od rzutu do rzutu. Własne buty do bowlingu dają znany, przewidywalny ślizg. Buty do bowlingu BOWLIO są wykonane z prawdziwej skóry, zarówno cholewka, jak i podeszwa: pełna skórzana podeszwa ślizgowa pod oboma butami sprawia, że nadają się dla graczy leworęcznych i praworęcznych.

Nauka czytania toru

Wzorów nie trzeba uczyć się na pamięć. Wystarczy obserwować, gdzie kula zaczyna skręcać, jak skręca i jak wchodzi w kręgle. Po kilku grach wiadomo już, gdzie jest olej i kiedy przyszła pora na korektę.

Warto przeczytać: Jak czytać warunki na torze · System 3-6-9 do zbijania spare'ów · Dlaczego własne buty do bowlingu robią różnicę