Luật bowling được giải thích đơn giản

Kiến thức cơ bản: Một ván bowling diễn ra thế nào

Bowling là một trong những môn thể thao dễ bắt đầu nhất, nhưng hiểu đúng luật sẽ tạo nên khác biệt giữa bối rối và tự tin trên làn. Dù bạn lần đầu đến trung tâm bowling hay muốn ôn lại trước đêm thi đấu giải, hướng dẫn này bao quát mọi quy tắc bạn cần biết.

Một ván bowling tiêu chuẩn gồm 10 frame. Trong mỗi frame, bạn có hai lượt ném để hạ cả 10 pin. Mục tiêu là hạ càng nhiều pin càng tốt trong toàn bộ 10 frame; điểm thưởng dành cho strike và spare.

Cách xếp pin: Tam giác gồm 10 pin

Ở cuối làn dài 60 foot, 10 pin được xếp thành một tam giác đều hoàn hảo gồm bốn hàng:

• Hàng 1 (gần bạn nhất): 1 pin -- pin đầu
• Hàng 2: 2 pin
• Hàng 3: 3 pin
• Hàng 4 (hàng sau): 4 pin

Các pin được đánh số từ 1 đến 10, bắt đầu từ pin đầu rồi lần lượt từ trái sang phải theo từng hàng. Hệ thống đánh số này rất quan trọng khi trao đổi về các tổ hợp spare và cách xử lý split.

Sau mỗi frame, máy xếp pin tự động đặt lại cả 10 pin vào đúng vị trí. Nếu bạn hạ một số pin ở lượt ném đầu tiên, chỉ các pin còn lại đứng cho lượt ném thứ hai.

Strike và spare: Chìa khóa để đạt điểm cao

Strike

Một strike xảy ra khi bạn hạ cả 10 pin ngay trong lượt ném đầu tiên. Kết quả này được ký hiệu bằng chữ "X" trên bảng điểm. Strike là kết quả giá trị nhất trong bowling vì có điểm thưởng -- điểm của frame đó bằng 10 cộng tổng điểm từ hai lượt ném tiếp theo.

Để hiểu đầy đủ cách tính điểm thưởng, hãy xem hướng dẫn Cách tính điểm bowling của chúng tôi.

Spare

Một spare xảy ra khi bạn hạ tất cả pin còn lại trong lượt ném thứ hai. Kết quả này được ký hiệu bằng dấu "/" trên bảng điểm. Spare cũng có điểm thưởng -- điểm của frame đó bằng 10 cộng tổng điểm từ một lượt ném tiếp theo.

Frame mở

Nếu vẫn còn pin đứng sau cả hai lượt ném, bạn có một frame mở. Điểm của frame đó đơn giản là tổng số pin đã hạ, không có điểm thưởng.

Frame thứ mười (10th): Luật đặc biệt

Frame thứ mười (10th), cũng là frame cuối, có các quy tắc đặc biệt để bạn có cơ hội tối đa hóa điểm số vào cuối ván:

• Strike ở frame thứ mười (10th): Bạn được thêm hai lượt ném thưởng (tổng cộng ba lượt trong frame)
• Spare ở frame thứ mười (10th): Bạn được thêm một lượt ném thưởng (tổng cộng ba lượt trong frame)
• Frame mở ở frame thứ mười (10th): Không có lượt ném thưởng -- chỉ hai lượt như bình thường

Điều này có nghĩa số lượt ném tối đa trong frame thứ mười (10th) là ba, còn điểm tối đa trong một ván là 300 điểm -- đạt được bằng 12 cú strike liên tiếp.

Vạch phạm lỗi: Luôn đứng phía sau

Vạch phạm lỗi là đường sẫm màu đánh dấu ranh giới giữa khu vực chạy đà và bề mặt làn. Đây là một trong những luật quan trọng nhất của bowling:

• Nếu bất kỳ phần nào của cơ thể chạm hoặc vượt qua vạch phạm lỗi trong lúc ném, đó là một lỗi
• Khi phạm lỗi, bóng vẫn đi xuống làn nhưng mọi pin bị hạ đều không được tính -- lượt đó được tính là không điểm
• Hầu hết các trung tâm bowling hiện đại có thiết bị phát hiện lỗi điện tử (cảm biến hồng ngoại hoặc chùm sáng) tự động kích hoạt
• Phạm lỗi ở lượt ném đầu tiên khiến toàn bộ pin được xếp lại cho lượt ném thứ hai
• Phạm lỗi trong cả hai lượt đồng nghĩa với không điểm ở frame đó

Quy tắc vạch phạm lỗi tồn tại vì an toàn (bề mặt làn có dầu và cực kỳ trơn) cũng như để bảo đảm công bằng.

Cú ném hợp lệ: Điều gì được tính

Để được tính, bóng phải được đưa đi bằng tay theo cách thông thường:

• Bóng phải được lăn hoặc ném dọc làn -- không được đá hoặc dùng chân đẩy bóng
• Bóng phải đi trên làn được chỉ định cho bạn -- nếu bóng chạy sang làn bên cạnh, lượt ném vẫn được tính nhưng thường bị xem là thiếu lịch sự
• Bạn phải thả bóng trước vạch phạm lỗi
• Bóng phải vượt qua vạch phạm lỗi mới được tính là một lượt ném -- nếu bóng tuột khỏi tay phía sau vạch rồi lăn ngược, lượt đó không được tính và bạn có thể thử lại

Phép lịch sự trên làn: Quy tắc nhường lượt

Phép lịch sự trên làn là quy tắc bất thành văn quan trọng nhất trong bowling, và nhiều trung tâm coi đây là nội quy chính thức:

• Người chơi ở bên phải được ưu tiên khi hai người ở hai làn liền kề cùng sẵn sàng
• Chờ người bên cạnh hoàn tất cú ném và rời khỏi khu vực chạy đà rồi mới bắt đầu lượt của bạn
• Không bước vào khu vực chạy đà nếu có người ở một trong hai làn liền kề đang vào tư thế hoặc thực hiện cú ném
• Quy tắc này giúp cuộc chơi diễn ra trôi chảy và tránh gây mất tập trung

Để xem hướng dẫn đầy đủ về cách ứng xử khi chơi, hãy đọc bài Phép lịch sự trong bowling của chúng tôi.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về luật

Điều gì xảy ra nếu thanh quét pin làm đổ một pin?

Nếu máy xếp pin cơ khí (thanh quét) vô tình làm đổ một pin đang đứng, pin đó sẽ được dựng lại. Chỉ những pin bị bóng hoặc pin khác đánh đổ mới được tính.

Tôi có thể chơi bằng hai tay không?

Có. Bowling hai tay hoàn toàn hợp lệ và ngày càng phổ biến ở cấp độ chuyên nghiệp. Không có quy tắc nào bắt buộc bạn dùng một kiểu cầm hay kiểu ném cụ thể.

Nếu pin lắc lư nhưng không đổ thì sao?

Pin lắc lư nhưng vẫn đứng được tính là pin còn đứng. Chỉ những pin bị hạ hoàn toàn khỏi mặt sàn mới được tính là đã đổ. Pin phải nằm nghiêng hoặc rời hẳn khỏi bề mặt làn.

Điều gì xảy ra nếu pin bật trở lại làn?

Nếu một pin bay vào rãnh hoặc văng khỏi phía sau mặt sàn rồi bật trở lại bề mặt làn, pin đó không được tính là còn đứng. Nhân viên hoặc máy xếp pin sẽ loại nó ra trước lượt ném tiếp theo. Pin đã bị hạ và được tính điểm tương ứng.

Mỗi lượt ném có giới hạn thời gian không?

Luật giải đấu chính thức thường cho phép 30 giây cho mỗi cú ném kể từ khi đến lượt bạn. Trong bowling giải trí không có giới hạn thời gian nghiêm ngặt, nhưng chơi quá chậm bị xem là thiếu lịch sự.

Tôi có thể đổi tay trong một ván không?

Có. Không có luật nào cấm bạn chuyển đổi giữa tay trái và tay phải trong một ván, dù việc này không phổ biến.

Bóng chết là gì?

Một bóng chết được tuyên bố khi có điều gì đó cản trở cuộc chơi trước khi bóng tới pin -- chẳng hạn máy xếp pin hoạt động quá sớm hoặc đội hình bị thiếu pin. Khi có bóng chết, lượt ném không được tính và các pin được xếp lại.

Tham khảo nhanh: Tóm tắt luật bowling

Sẵn sàng chơi bowling chưa?

Giờ bạn đã biết luật, đã đến lúc áp dụng vào thực tế. Biết kết quả nào được tính, kết quả nào không và cách tính điểm từng frame sẽ mang lại lợi thế thực sự -- ngay cả khi bạn hoàn toàn là người mới.

Nếu mới bắt đầu, Hướng dẫn cho người mới của chúng tôi sẽ đưa bạn đi từ thiết bị đến kỹ thuật. Khi đã ra làn, việc hiểu cách tính điểm sẽ giúp bạn theo dõi tiến bộ và đặt mục tiêu cải thiện.